Fatih Uncu
Market kasalarında, eczane bankolarında veya kafe girişlerinde sıkça rastlarız o şeffaf kutulara. Kimi zaman bir çocuğun tedavisi, kimi zaman sahipsiz hayvanlar, kimi zaman da insani yardım vakıfları için bozuk paralarımızı bırakırız. Peki, bu kutular oraya sadece bir “rica” ile mi konuluyor? O anahtarlar kimin cebinde ve toplanan her kuruş gerçekten yerine ulaşıyor mu?
İzin Süreci: Kafaya Göre Kutu Konulamaz
Türkiye’de yardım toplama faaliyetleri 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu ile sıkı bir denetim altına alınmıştır. Bir kurumun veya kişinin işyerine yardım kutusu koyabilmesi için;
- Mülki Amirlikten (Valilik veya Kaymakamlık) resmi izin alması şarttır.
- İzin belgesinde yardımın amacı, süresi ve kutuların konulacağı adresler tek tek belirtilir.
- İstisna: Kamu yararına çalışan ve önceden izin almadan yardım toplama hakkı tanınan az sayıda vakıf/dernek (LÖSEV, Türk Kızılayı vb.) vardır, ancak onlar da ilgili makamlara bildirim yapmak zorundadır.
Kutu Açma Seremonisi: İşletmeye Makbuz Verilir mi?
“Kutuyu açtılar, paraları alıp gittiler” gibi bir dünya yasal olarak mümkün değil. Kutuların açılma süreci tam bir şeffaflık gerektirir:
- Mühür ve Kilit: Yardım kutuları genellikle mühürlüdür.
- Komisyon Huzurunda Açılış: Kutu, yardımı toplayan kuruluşun en az iki yetkilisi ve mümkünse işyeri temsilcisi huzurunda açılır.
- Tutanak ve Kayıt: İçinden çıkan para kuruşu kuruşuna sayılır, bir tutanakla kayıt altına alınır.
- İşletmeye Nüsha: İşletme sahibine veya yetkilisine, paranın tutanakla teslim alındığına dair bir belge veya teşekkür belgesi niteliğinde bir nüsha bırakılması etik ve usuli bir gerekliliktir.Denetim Kimde?
Asıl denetçi İçişleri Bakanlığına bağlı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü (Valilik birimleri aracılığıyla) ve kolluk kuvvetleridir. İzinsiz konulan her kutu “kabahat” suçuna girer; paraya el konulur ve hem koyana hem de izin veren işletmeye idari para cezası kesilir.
Esnaf ve Vatandaş Ne Yapmalı?
Bir işyeri sahibiyseniz, dükkanınıza kutu koymak isteyenlerden mutlaka Valilik/Kaymakamlık izin belgesini görmeyi talep etmelisiniz. Bir vatandaş olarak ise kutunun üzerinde izin tarih ve numarasının olup olmadığını kontrol etmek, vicdanınızın rahat etmesini sağlar.
Unutmayalım ki; denetlenmeyen her yardım, suistimale davetiye çıkarır ve gerçekten ihtiyacı olanların rızkından çalar.
