Fatih Uncu
Şehirlerimizin kaldırımlarında ve dar sokaklarında son günlerde tuhaf bir manzara hakim. Bir yanda gerçek ihtiyaç sahipleri, diğer yanda ise bu araçları “pratik bir oyuncak” ya da “trafikten kaçış bileti” olarak gören engelsiz bireyler. Engelli vatandaşlarımızın hayata karışması, markete gidebilmesi, sosyalleşebilmesi için hayati önem taşıyan mobilite araçları, ne yazık ki bir hobi objesine dönüşmüş durumda.
Ancak bu durum sadece bir trend değil, beraberinde ciddi bir denetimsizlik ve güvenlik krizini getiriyor.
Rapor Yok, Denetim Yok, Risk Çok
Normal şartlarda bu araçlar, belirli bir fiziksel kısıtı olan bireyler için tasarlanmış teknik donanımlara sahiptir. Ancak bugün sokaklarda; hiçbir sağlık raporu olmayan, fiziksel bir engeli bulunmayan kişilerin bu araçlarla sürat yaptığını, kaldırımlarda yayaları hiçe sayarak ilerlediğini görüyoruz. Ortada bir “rapor şartı” veya kullanım standardı olmayınca, trafik kuralları da bu noktada gri bir alanda kalıyor.
“Modifiye” Tehlikesi: Branda ve Eklemeler
Sorun sadece aracın kimin kullandığıyla da bitmiyor. Engelsiz kullanıcıların konfor arayışı, araçlar üzerinde yapılan tehlikeli değişiklikleri de beraberinde getirdi. Aracın etrafını kapatan derme çatma brandalar, görüş açısını kapatan eklemeler ve yasal sınırların üzerine çıkarılan hız ayarları, bu cihazları adeta birer “yürüyen kaza davetiyesi” haline getiriyor.
Bir engelli bireyin yağmurdan korunmak için kullandığı standartlara uygun ekipmanla, bir hobi kullanıcısının estetik veya rüzgar korunması için eklediği kontrolsüz modifiyeler arasında dağlar kadar fark var. Bu kontrolsüz değişiklikler, hem sürücü hem de çevredeki yayalar için ölümcül riskler taşıyor.
Asıl Hak Sahibinin Alanı Daralıyor
En acısı da şu: Bu araçlar popülerleştikçe ve denetimsizce çoğaldıkça, toplumun gerçek engelli bireylere olan bakış açısı zedeleniyor. Gerçek bir ihtiyaç sahibinin kaldırımı kullanma hakkı, “keyif süren” bir başkasının yarattığı karmaşa yüzünden sorgulanır hale geliyor.
- Sıkı Denetim: Engelli araçlarının satışı ve kullanımı, mutlaka geçerli bir sağlık raporuna bağlanmalıdır.
- Tescil ve Plaka: Bu araçlar birer “oyuncak” değil, ulaşım aracıdır. Standart dışı modifikasyonlar (branda, hız artırımı vb.) ağır cezalara tabi tutulmalıdır.
- Farkındalık: Trafik ekipleri, araç başında fiziksel kısıtı olmadığı açıkça görülen kullanıcılar üzerinde caydırıcı kontroller yapmalıdır.
Unutmayalım ki; birinin eğlencesi, bir başkasının özgürlüğüne engel oluyorsa orada “hobi” değil, “hak gaspı” vardır. Şehirlerimizi herkes için güvenli kılmak, bu suistimallere “dur” demekle başlar.
